OCVP Logo

Republic of Somaliland
Ministry of National Planning and Development


Tababar ay soo qaban qaabisay Wasaaradda Deegaanka iyo Horumarinta Reer miyiga ayaa lagu qabtay Hotel Ambassador ee Magaalada Hargeisa 16/2/2015, kaasoo u jeedadiisu ahayd sidii qiimayn loogu samayn lahaa  baahida Xirfada shaqaalaha ka hawlgala Wasaaradda Deegaanka iyo Horumarinta Reer Miyiga oo ka kooban 14 Xubnood oo ka kala yimid Gobalada iyo Degmooyinka dalka.

Masuuliyiinta Wakaalad Biyaha Hargeisa ee fuliyanaya  Mashruuca Sanduuqa Horumarinta Somaliland ee Wakaalada Biyaha   oo ay wehlinayaan Xubno ka mida Xafiiska Isku xidhka Mashaariicda Sanduuqa Horumarinta Somaliland, ayaa 12.February ,2015 Waxay  socdaal ku soo mareen Deegaanka Hora- Haadley ee laga hirgalinaya dhismayaasha Ceelal cusub oo loogu talagalay in lagu kordhiyo Biyo soo saarka Wakaalada Biyaha Hargiesa.

Mashruucan oo laga maalgalinayo Sanduuq horumarinta Somaliland ayaa waxa loogu talagalay in Deegaanka horo-haadley laga hirgaliyo Ceelal cusub, kuwaasoo ku kordhin doona biyaha Magaalada Hargiesa 2.5 Milyan oo liter maalintiiba. Taas oo wax ka tari doonta biyo yaaraanta magalaada Hargiesa.

 

Ujeedada Socdaalkan ay Masuuliyiintani ku tageen deegaanka Hor- haadlay ayaa ahayd sidii qiimayn loogu samayn lahaa bilowga Mashruuca, si qiimayn sugan loogu sameeyo Mashruuca badhtankiisa iyo dhamaadkiisa.

Masuuliyiintan ayaa waxay  booqdeen goobaha loogu talagalay in laga  qodo ceelasha Biyaha ee Deegaankaasi iyadoo goob kasta ay sharaxaad ka bixinayeen  Mashuuliyiinta Wakaalda Biyaha Hargeisa iyo Engineerka gacanta ku haya hawsha dhismaha Ceelashu

Sida uu sheegay Engineer Axmed oo ka socday Hayadda HUWSUP goob kasta waxay yeelan doonto ee laga dhisi doona :-

  • 12x12M oo lagu soo wareejin doono siliig ama taar loogu talagalay Xayndaabka goobta
  • Qol loogu talagalay in la dhigo Mishiinka (Generator Room)
  • Qolka Ilaalada (Guard Room)
  • Goobta la dhigayo taangiga shidaalka
  • Qolka la dhigayo kaydka shidaalka iyo
  • Goobihii loogu talagalay Musqulaha

 

Khaliif Aw Cabdilaahi oo ka mida Masuuliyiinta Mashruucan ayaa isaganu dhankiisa ka waramaya bilawga mashruucan iyo qorashiisa waxaanu  sheegay “Qorshahani waxa uu ka mid yahay wajiga kowaad uu Sanduuqa Horumarinta Somaliland (SDF) ka taageerayo Wakaalada Biyaha Hargeisa oo ay fulinaysano Hayadda (HUWSUP)  kaasoo loogu talagalay in laga qodo sadax ceel biyood oo ah Ceelal wax soo-saar iyo hal ceel oo loogu talagalay in lagala socdo hadii ay biyaha hoos u dhac ku yimaado iyo xaalada guudba  Waxaana fulinaysa (HUWSUP)” Waxa uu intaa ku daray in  marka Ceelka Kowaad Qasabadaha  laga qaado lagu dari doono ceelka 2aad iyadoo la sii marin doono Daarasalaam, halkaasina loo samayn doono Taangi ay Magaaladu ka cabto iyadoo loo  talaali doona Iskuulka  iyo Xanaanada Degmada marka danbena lagu dari doono ceelka lambar 13 iyadoo halkaasina  dooxa laga talaabin doono laguna dari doono goobta biyaha Geed- Deeble sidaana ay Hargeisa ku tagi doonaan biyuhu.

Mashruuca Awood dhisidda maamulka Wassaradda, dhul-daaqsimeedka iyo kaymaha  waxaa fuliya wasaarada deegaanka iyo horumarinta reer miyiga waxaana laga maal galinayaa sanduuqa Horumarinta Somaliland ee SDF.

Ujeedada mashruucan ayaa ah Tayaynta shaqaalaha Wasaaradda Deegaanka iyo Horumarinta reer miyaga iyadoo la tababarayo shaqaalaha wasaarada deeganka iyo dhismayaasha xafiisyada gobolada (Xarunta Hargeeya, Berbera, Boorama, Burco, Laascaanood, Ceerigaabo Saylac iyo Sheekh.)

hadaba Wasiirka Wasaarada  Deegaanka iyo Horumarinta Reer miyiga Somaliland ayaa maanta waxay usoo xidhay 15 kamida shaqaalaha gobolada ee wasaarada deeganka oo mudo 18 cisho tobabar uga socday xarunta wasaarada deegaanka  

Xafladan lagusoo xidhayay tobabarka ayaa waxaa ay ka qabsoontay xarunta wasaaradda deegaanka ee gobalka maroodijeex,waxaana kasoo qayb galay dhamaan shaqaalaha dhamaystay tobabarkan .

Shaqaalahan ayaa waxaa lagu tobabarayey maaraynta iyo maamulka dhul daaqsimeeyada,Tobabrkan ayaa waxaa laga maal galinayaa sanduuqa horumarinta Somaliland ee SDF,waxaana uu ka mid yahay tobabarada kor loogu qaadayo aqoonta iyo garaadka shaqaalaha wasaarada deegaanka iyo horumarinta Somaliland.

Ujeedada tobabrkan ayaa ah sidii aqoon buuxda ay shaqaalahu ugu yeelan lahayeen maamulka iyo maaraynta dhul-daaqsimeedka .

Wasiirka waasaarada deegaanka iyo horumarinta reer miyiga marwo shukri xaaji ismaaciil Baandare ayaa kula dardaarantay shaqaalaha qaatay tobabarkan inay uga faa,ideeyaan aqoonta ay barteen deeganada iyo gobalada ay ka kala yimaadeen waxaana hadaladeedii kamid ahaa “ujeedada tababarkani waxaa weeyi fursad inaynu siino gobalada maxaa yeelay qofka halkan jooga kama shaqayn karayo gobalada sida ceerigaabo sool iyo gobalada kaleba,markaa waa inaynu xoojinaa  dadka halkaa ka shaqeeya, lagulana xisaabtamo hadhaw oo lagu dabagalo wixii ay barteen iyo cilmigii ay barteen waxay ku qabteen ,waxaana laydinkasugayaa inaad idinku sii tobabartaan  dadka kale sida dadka ilaaliya kaymaha "

Sidoo kale waxaa isna dareenkiisa ka waramay khabiirkii bixinayey tababarka sida uu ugu faraxsan yahay inuu tobabar u qabto shaqaale da,yar waxaanu  kula dardaarmay inayna la seexan aqoonta ay barteen ee ay uga faa,ideeyaan bulshada reer Somaliland .

Dhanka kale waxaa iyaguna dareenkooda ka waramay shaqaalahan qaadanayey tobabarka waxayna ka warameen aqoonta ay ka faa,ideen ,dhankooda balan qaaday inay uga fa,idayn doonaan gobaladii ay ka kala yimaadeen.

Daahir Ahmed Qolanbi waxaa uuu ka mid yahay shaqaalaha qaadanayey tobabarkan  waxaa uu ka waramay sida ay u arkaan tobabarkan iyo waxyaabaha ay ka fa,ideen mudadii uu socday tobabarkani waxana hadaladisii ka mid ahaa "waxaan odhan lahaa tabarkani wuxuu ahaa tababar aad u qaaliya macalimiinta bixinaysayna ay ahaayeen macalimiin lasoo xulay,khabiirkan tababarka nasiinayey  wuxuu nooga faa,ideeyey labada wadan ee Somaliland iyo Sudan wax yaabaha ay iskaga midka yihiin  maadaamo oo ay cimiladoodu isku dhaw dahay ,waxaan ku baraney sidii loo dajinlahaa istiraatijiyada  daaqa ,waxaanu balan qaadaynaa inaan ku celindoono wixii aan halkan ka baranay gobaladii aan kakala nimid.”

Xafladda Furitaanka Mashruuca Dib u dhiska Waddada isku xidha Lafaruug– Berbera – Sheekh

26 November 2014

Dawladda Somaliland waxa ay maanta si rasmi ah u furtay mashruuc lagu dayac tirayo waddada isku xidha Lafaruug-Berbera-Sheikh, mashruucaasi oo laga maalgalinayo Sanduuqa Horumarinta Somaliland (SDF). Waxa Mashruuca furitaankiisa si rasmi ah ugaga dhawaaqay tuulada Xamaas Madaxwaynaha Jamuuriyada Somaliland Mudane Axmed Maxamed Maxamuud “Siilaanyo”.

 

Wadooyinka isku xidha Hargeysa Berbera iyo Sheekh waxa la sameeyay todobaatannadii intii u dhaxaysay February 1972 ilaa May 1975 waana waddooyin halbowle ah oo dekedda Berbera ku xidha Hargeysa illaa xuduudda Itoobiya. Isaga oo mar hore ka hadlayay muhiimadda waddadani u leedahay Somaliland ayuu wasiirka Wasaaradda Qorshaynta Qaranka & Horumarintu Dr.Sacad Cali Shire yidhi:” Waddada Hargeysa illaa Berbera waa waddada ugu mashquulka badan ee dekedda ku xidha caasimadda iyo waliba Itoobiya. Xaalad aan wanaagsanayn ayay ku jirtaa waddadu. Somaliland waxay mahadnaq u diraysaa dadweynaha reer Denmark, Boqortooyada Ingiriiska iyo Norway oo mashruucan ku deeqay lagu hagaajinayo wadadda. Tanina waxay kor u qaadaysaa badbaadada iyo dhimista saxmadda isu socodka gaadiidka, sidoo kalena waxay wax ka geysan doontaa koboca dhaqaalaha dalka”

Mashruucan waxa fulinaysa Wakaalada Horumarinta Wadooyinka Somaliland ee marka magaceeda la soo gaabiyo la yidhaahdo (RDA), waxaana ku baxaysa mashruucan lacag dhan Toddoba Milyan (7 Million USD)  milyan oo laga bixinayo Sanduuqa Horumarinta Somaliland. Lacagtani waxay ku bixi doontaa dhismaha waddada iyo kor u qaadidda aqoonta iyo xirfada shaqaalaha ka shaqeeya Wakaalada Horumarinta Wadooyinka si ay awood ugu yeeshaan inay dayac tiraan wadooyinka Jira.

Waxyaabaha ugu muhiimsan ee la qabanayo waxa ka mid ah:

  • Dib u dhiska 35 Km oo ka mid ah waddada isku xidha Hargeysa ilaa Berbera, taasi oo ka bilaabmaysa Xamaas ilaa Berbera.
  • Dib u dhiska biriishka Hudiso ee u dhexeeya Sheekh iyo Berbera
  • Samaynta dhinacyada googo’ay iyo buuxinta gododka wadada isku xidha Berbera ilaa Sheikh.
  • Dhigidda laami 40mm ah dhumuc ahaan, dhererkiisuna yahay 20km inta u dhaxaysa Berbera iyo Sheekh.
  • Soo iibinta qalabka sahaminta iyo shaybaadh wadooyinka loogu talo galay
  • Soo iibinta qalabka lagu dayactiro wadooyinka oo ay ka mid tahay iska rogo.
  • Iyo Tababar la siinayo Shaqaalaha Wakaalada Wadooyinka Somaliland oo ku saabsan dayactirka wadooyinka.

Dhowaan ayaa Sanduuqa Horumarinta Somaliland (SDF) iyo Wakaalada Waddooyinka Somaliland  qandaraas ku kacaya USD 5.8 Milyan ku siiyeen Shirkadda dhismaha waddooyinka ee Amal dayactirka waddada u dhaxaysa Xamaas, Berbera illaa Sheekh oo uu ku jiro biriishka Hudiso. Shaqada dayactirka wadaddu waxa ay bilaabmaysaa wax yar kadib marka lagu dhawaaqo mashruuca waxa aynna socon doontaa muddada 11ka bilood ee soo socda.

Waxa la filayaa marka uu mashruucu dhamaado inuu yaraado waqtiga loo kala soconayo goobaha wadooyinkani isku xidhayaan, lana yareeyo shilalka ka dhaca wadooyinkan iyada oo ugu danbayntiina mashruucu kor u qaadi doono dhaqaalaha dadka degan deegaanada wadaddu marto iyadoo la filayo inuu kordho dhaqdhaqaaqyada xagga ganacsigu.

Madaxa Hay’adda Horumarinta Caalamiga ah ee Boqortooyada Ingiriiska (DFID) Dr Phil Evans, ayaa sidoo kale yidhi sidatan: “ Waxannu ku faraxsannahay in mashruucii ugu horreeeyey ee laga maalgeliyo Sanduuqa Horumarinta Somaliland (SDF) uu midho dhalayo oo uu muujinayo faa’idadada laga helay hannaanka Hiigsiga Cusub (New Deal); iyada oo Komishanka Qorshaynta Qaranku uu dejinayo sida mashaariicdu u kala mudan yihiin, iyaga oo si wada jir ah ula  shaqaynaya deeq bixiyayaasha. Waxannu ku rajo weynnahay inaanu aragno faa’idada dhaqaale ee mashruucani shaki la’aan keeni doono”

 

Hadallo kuwaas oo kale ahna waxa jeediyay danjiraha Denmark, Mr.Geert A. Anderson oo yidhi:”Waxan ku faraxsanahay inaan arko mid ka mid ah mashaariicda uu maalgeliyo Sanduuqa Horumarinta Somaliland (SDF) oo la furayo kadib dedaal badan oo dawaladda Somaliland ku bixisay siiba Waakaladda Horumarinta Waddooyinka, Wasaaradda Qorshaynta Qaranka & Horumarinta iyo Wasaaradda Maaliyaddu. Mashruucani waxa uu la xidhiidhaa mashaariicda  gaarka ah ee Somaliland loogu talo galay.” Safiirka waxa uu intaas ku sii daray “ Waxa la wada fahamsanyahay in maalgelinta kaabayaasha dhaqaalahu ay muhiimad gaar ah u leeyihiin shaqo abuurka iyo koboca dhaqaalaha iyo kor u qaadida xaaladda nololeed ee dadka reer Somaliland”.

Sanduuqa Horumarinta Somaliland

Sanduuqa Horumarinta Somaliland waa deeq lacageed oo loogu talo galay in lagu caawiyo dawladda Somaliland kaas oo socon doona muddo afar sanno ah. Sanduuqa waxa loogu talo galay inuu qayb ka noqdo qorshaha shanta sanno ee dhinaca horumarinta Somaliland. Sanduuqa waxa maalgaliyay Hay’adda Horumarinta Caalamiga u qaabilsan dawlada Ingiriiksa (DFID), hay’adda Horumarinta Caalamiga u qaabilsan dalka Denmark (DANIDA) iyo Dawlada Norway kuwaas oo deeqda ay bixiyeen dhantahay USD 60 Milyan oo doolar. Waxa dheer mashruuca kor ku xusan in Sanduuqu u qoondeeyey lacag dhan USD 2.5 Milyan dayactir dhamaystiran oo lagu sameeyo waddada isku xidha Kalabaydh iyo Dila. 

Dawladda Somaliland waxa ay maanta si rasmi ah u furtay mashruuc lagu dayac tirayo waddada isku xidha Xamaas - Hargeysa, mashruucaasi oo laga maalgalinayo Sanduuqa Horumarinta Somaliland (SDF). Waxa Mashruuca furitaankiisa si rasmi ah ugaga dhawaaqay tuulada Xamaas Madaxwaynaha Jamuuriyada Somaliland Mudane Axmed Maxamed Maxamuud “Siilaanyo”.Waddada isku xidha Berbera iyo Hargeysa waxa la sameeyay todobaatannadii waana waddo halbowle ah oo dekedda Berbera ku xidha Hargeysa illaa xuduudda Itoobiya.

Wakaaladda Horumarinta Waddooyinka (RDA) ayaa dhawaan soo gebo-gebeysay dayactirka 100 kilomitir oo kamid ah islawaddadan inta u dhaxaysa tuulada Xamaas illaa Sheekh. Dayactirkaas waxaa kamid ahaa dib-udhiska biriishka Huddusa. Wakaaladdd Horumarinta Waddooyinku waxa ay sidoo kale dayactir kusamaysay 20.6 kilomitir oo ah inta u dhaxaysa Degmada Dila iyo Kalabaydh oo ay marto wadada isku xidha Hargeysa iyo Borama. Mashaariicdan dayactirka waddooyinka waxaa laga maalgeliyey Sanduuqa Horumarinta Somaliland ee (SDF) Dayactirkani waxa uu waxweyn kataray xaaladda waddada iyada oo ay yaraadeen shilalkii baabuurta, sidoo kalena uu soo gaabtay wakhtigii isusocodka magaalooyinku, iyo iyada oo uu kayaraaday gaadiidleyda kharashkii kaga bixijiray dayactirka.

Mashruucan maanta la dhagax-dhigay waxaa isna laga maalgelinayaa Sanduuqa Horumarinta Somaliland ee (SDF) waxaanu dayactirk kusamayn-doonaa 30 kilomitir oo katirsan inta u dhaxaysa tuulada Xamaas iyo Hargeysa. Waxaa larajaynayaa in dayactirkani waxweyn kataridoono xaalladda waddada islamarkaana ay yaraan doonto wakhtiga isusocodka magaalooyinka Berbera iyo Hargeysa. Mashruucan waxaa lagu fulindoonaa muddo 8 billood gudohood ah, marka la dhamaystiro waxay noqonaysaa guud ahaan waddooyinka ay Wakaaladda Horumarinta Waddooyinku dayactirtay 130 kilomitir oo laga maageliyey Sanduuqa Horumarinta Somaliland (SDF)

Madaxweynaha oo madal si weyn loo soo agaasimay, laguna qabtay ballaysimada dhismaha jidka ayaa ku dheeraaday ahmiyada ay jidadku u leeyihiin horumarka dalka, isgaadhsiinta iyo guud ahaanba isu socodka dadka. Waxa kaluu madaxweynuhu ka hadlay, siday uga go’an tahay waxka qabashada jidadka guud ahaan dalka, gaar ahaan kuwa gobolka saaxil oo uu ku tilmaamay kuwo halbowle ah isku xidhka dalka, siiba marsada caalamiga ah ee Berbera iyo waddanka intiisa kale iyo isku xidhka Somaliland iyo Wadamada Jaarka, Madaxweynaha hadalkiisa waxa ka mid ahaa “Farxad weynbay maanta ii tahay in aan ka soo qaybgalo dhagax-dhiga iyo dayactirka jidka Xamaas Iyo Hargeysa. Wadadaasi waa waddo aad iyo aad muhiima u ah, isgaadhsiinta qaranku waa waxyaalaha ugu mudan ee dadku u baahan yahay, maanta waxaynu ku faanaynaa inaynu dalkeenii dhisanayno, inaynu waddooyinkeenii dhisanayno, oo aynu isgaadhsiinteeni horumarinayno oo ah waxa ay dawladu culayska weyn saarayso ee ay ku tallaabsanayso. Xamaas iyo wadada aynu dhisayno maanta, isgaadhsiinta ayey door weyn ku leedahay, waxan ilaahay ka baryeynaa inuu inagu guuleeyo oo ay noqoto mid aynu ku faa’iidsano. Dawladuna wax Alle wax ay kala hadhaysaa ma jirto, itaalkeeda wixii ay qaban karto dawladu way qabanaysaa, insha Allaa ilaahay ha inagu guuleeyo”.

Wasiirka Hawlaha Guud iyo Guriyeynta Mudane Cali Xasan Maxamed isaga oo kahadlaya muhiimadda waddadani u leedahay qaranka, ayaa wuxuu yidhi “ Waxaan marag uga ahay qaadhaan bixiyayaasha Sanduuqa Horumarinta Somaliland in lacagtii cashuur-bixiyayaasha lagu maalgelgeliyey waddooyin muhiim u ah kaabayaasha dhaqaale. Waxaan ku faraxsanay in maanta ladhagax-dhigayo dayactirka waddada Xamaas – Hargeya, tani waxa ay wax weyn kataridoontaa yareynta shilalalka gaadiidka”

Wasiirka Qorsheynta Qaranka Mudane Cali Ismaaciil Xuseen ayaa isna dhiniciisa u mahadceliyey qaadhaan bixiyayaasha Sanduuqa Horumarinta Somaliland ee (SDF) “Aniga oo kuhadlaya afka dawladda Somaliland, Waxaan uga mahadcelinayaa qaadhaan bixiyayaasha Sanduuqa Horumarinta Somaliland taageeradooda joogtada ah ee horumarka Somaliland. Mashruuca waddadu waxa uu muhiim u yahay horumarka ganacsiga ee Somaliland iyo wadamada jaarka, gaar ahaan Itoobiya”

 Sanduuqa Horumarinta Somaliland

Sanduuqa Horumarinta Somaliland waa deeq lacageed oo loogu talo galay in lagu caawiyo dawladda Somaliland kaas oo socon doona muddo afar sanno ah. Sanduuqa waxa loogu talo galay inuu qayb ka noqdo qorshaha shanta sanno ee dhinaca horumarinta Somaliland. Sanduuqa waxa maalgaliyay Hay’adda Horumarinta Caalamiga u qaabilsan dawlada Ingiriiksa (DFID), hay’adda Horumarinta Caalamiga u qaabilsan dalka Denmark (DANIDA) iyo Dawladaha Norway iyo Netherlands.